08 augustus 2023

J.J. Voskuil - een stille, mensenschuwe jongen


Bij het collectief van margedrukkers De Hof van Jan is een stille, mensenschuwe jongen verschenen, een boekje met 17 gedichten, door Voskuil geschreven tijdens zijn studie. Volgens de website van de uitgever bewaarde Voskuil deze gedichten in een enveloppe, "misschien voor het nageslacht, mogelijk ook uit sentimentele overwegingen."

Ik vind het leuk om te lezen, heel anders dan de Voskuil die ik ken uit Bij nader inzien of Het bureau. Maar het is jeugdwerk, voor een deel lollig studentikoos, voor een ander deel wanhopend over het bestaan. En (naar mijn smaak) niet goed, soms klopt het ritme niet, en ik mis vaak rijm, of assonantie. De gedichten zijn niet eerder gepubliceerd. 

Hoewel...

Het gedicht Ik drink alleen om je dubbel te zien werd wel eerder gepubliceerd, om te beginnen in Propria Cures, op 20 september 1951.

Na Voskuils overlijden in 2008 verscheen in 2014, ook bij De Hof van Jan, een uitgave van dit gedicht, in 150 exemplaren. 


In Bijna een man, Dagboek deel 1, verschenen in 2022, noteerde Voskuil het gedicht op 4 november 1948, pagina's 132-133.


In het nieuwe bundeltje (2023) staat het gedicht dus ook, met een extra strofe. 

Er zijn verschillen tussen de edities. Soms wellicht onnauwkeurigheden: een ontbrekende punt of hoofdletter, soms iets meer, tot een extra strofe.

Persoonlijk vind ik de PC-versie nog de beste. z'n (in de laatste regel) voelt voor mij beter passend bij beien dan zijn. Aan wie Voskuil dacht bij dit gedicht wordt niet vermeld. Ik gok: Suze Wiardi Beckman, met wie Voskuil rond 1948 een relatie had. In een van de andere gedichten figureert een Suusje.

© Het copyright van bovenstaande gedicht-teksten berust bij de Erven J.J. Voskuil, Propria Cures, De Hof van Jan en Uitgeverij Van Oorschot. De foto's zijn bedoeld als citaat.