Dat laatste slaat op het volgende. In 1966 stopten The Beatles met optredens en begonnen met sessies voor hun volgende lp. Op 19 en 20 januari 1967 werd in 7 takes het magistrale A Day In The Life opgenomen, op een 4-sporenrecorder. Begin februari volgen nog enige overdubs, en op 10 februari een geweldige orkest-overdub. Op 22 februari dreunden John, Paul, Ringo en roadie Mal Evans op 3 piano's simultaan E majeur. Door de fader steeds verder open te schuiven werd 54 seconden geluid gevangen, op het laatst tot het zoemen van de airco, het ritselen van een papiertje en het kraken van een stoel, hoorbaar in het eindresultaat. Producer George Martin voegde er nog een harmonium aan toe en de hele zwik werd 3 keer overgedubd naar de andere sporen tot een monumentale Boinggggggggggggggggggggggggggggggggg! Klaar.
Een geweldig nummer, opbouwend van een gitaartje, een piano en de ijle stem van John via een bijdrage van Paul en een 40 man tellend orkest naar het pianoakkoord.
Dit is het, het laatste nummer van de lp.
Maar dat was het nog niet helemaal. Bedacht werd dat het leuk zou zijn om in de eindgroef van de lp een stukje met wat gek kakafonisch geluid en random speech te zetten. Met enige moeite lukte ook dat. Achteruit afgespeeld lijkt het of er Will Fuck You Like A Superman gezegd wordt. Toeval, wordt bij hoog en laag volgehouden.
En nog was het niet klaar. John wilde er nog iets iets 'voor de honden' bij doen. Een hoge toon, niet hoorbaar voor het menselijke oor, maar wel voor honden, zoals bij een hondenfluitje. Dit werd niet apart opgenomen, maar tijdens het snijden van de laquer door Harry Moss, op 28 april 1967 voor de mono- en op 1 mei voor de stereo-lp, rechtstreeks bijgevoegd. Het was een 15 kHz toon, voor volwassenen niet of nauwelijks hoorbaar. In de uitloopgroef, na het pianoakkoord en voor de eindgroef (in lp-termen) staat het.
Deze week werd door iemand op Twitter opgemerkt dat dit niet op de cd zou staan. Door meten tot weten, zei Kamerlingh Onnes. Ik kan dat niet meten met professionele gereedschappen, maar er valt toch wat te ondernemen.
Er zijn verschillende versies van Sgt. Pepper op cd uitgebracht. De oorspronkelijke (stereo) cd uit 1987, de remastered versie uit 2009 en de monoversie, ook uit 2009.
Van deze cd's het ik met Exact Audio Copy wav-bestanden van A Day In The Life gemaakt, en met Audacity heb ik van de stukjes tussen het piano-akkoord en het geluid in de eindgroef het audiospectrum bepaald. Op alle versies is een duidelijke signaalpiek bij 15 kHz zichtbaar. Zichtbaar, maar voor de meesten van ons dus niet hoorbaar.
spectrum hoge toon 1987 stereo-cd
spectrum hoge toon 2009 stereo-cd
spectrum hoge toon 2009 mono-cd
Verder blijkt dat het signaal van de '87 stereo-cd boven 20 kHz wegvalt, terwijl de remastered versie en de monoversie (zwak) signaal hebben tot aan de maximale frequentie (voor cd's) van 22050 Hz, de Nyquist-frequentie.
Conclusie: die 15 kHz toon staat dus wél op de cd (alle versies), en nog wel op een redelijk sterk niveau ook.
Stof tot nadenken: Zoals gezegd werd in 1967 het 15 kHz signaal synthetisch toegevoegd, het stond niet op een sessietape. Er zijn ook lp-persingen waar die toon niet op staat. Wat betekent dit voor de 15 kHz signalen op de cd's? Zijn die dus ook synthetisch, en daarmee niet afkomstig uit de jaren 60?
Wat een gepraat over een stukje van een cd dat we niet eens kunnen horen. Ik ga een plaatje draaien.
Verplichte literatuur: Mark Lewisohn - The Complete Beatles Recording Sessions.
