11 september 2011

11 september 1944

Vandaag is het 67 jaar geleden dat het Zeeuwsch-Vlaamse plaatsje Breskens getroffen werd door een allesverwoestend bombardement. Het heeft enige landelijke bekendheid omdat bij dit bombardement ook de vader van Willem van Hanegem is omgekomen.

De omgeving van Steenoven gezien vanaf het Molenwater, Breskens.

Gedurende de Tweede Wereldoorlog waren in en rond het dorp Breskens in Zeeuwsch-Vlaanderen door de Duitsers talloze bunkers en forten gebouwd, ter bescherming van de strategisch belangrijke Scheldemond, als onderdeel van de Atlantikwall. Op 4 september 1944 wordt Antwerpen bevrijd. Deze voor de geallieerden belangrijke haven (kortere toevoerlijnen) kan nog niet gebruikt worden, omdat Zeeland nog in handen is van de Duitsers.

Breskens wordt op 11 september 1944 getroffen door een geallieerd bombardement, deel uitmakend van Operation Switchback, gericht op het vrij maken van de Scheldemond en de Antwerpse haven. Ongeveer 200 mensen (zo'n 6 % van de bevolking) verliezen bij dit bombardement hun leven en een veelvoud hiervan raakt gewond. Tijdens dit bombardement, en een dat daar nog op volgde, en de daarop volgende, nog ruim een maand durende, gevechten tot de uiteindelijke bevrijding op 21 oktober 1944, wordt ongeveer 90 % (!) van het dorp verwoest. Pas in november zijn ook de gevechten in de nabije omgeving voorbij.

Naar verhouding is Breskens misschien wel de zwaarst getroffen Nederlandse gemeente in de oorlog geweest. Werkelijk alles kapot zijnde, wordt de totale bevolking geëvacueerd.


Het Spuiplein, Breskens. Op de voorgrond een als woonhuis gecamoufleerde bunker.

Ook het huis van mijn opa (waar ook mijn moeder, een oom en tante en een nichtje van mij nog woonden, mijn oma was eerder in de oorlog al overleden) is bij deze gevechten verwoest. Opa en gezin hebben zich via de weilanden in veiligheid weten te brengen. Het gezin is met de rest van de bevolking geëvacueerd en heeft ruim een jaar elders (Zuiddorpe) gewoond.

Na verloop van tijd keert de bevolking geleidelijk aan terug. Men wordt gehuisvest in de verlaten bunkers, geïmproviseerde hutten in de duinen, romneyloodsen en noodwoningen. De laatste hiervan zijn tot in de jaren 70 in gebruik geweest, toen de meer dan vijfentwintig jaar durende wederopbouw (eindelijk) min of meer voltooid werd.

Tijdens deze herbouw kwam mijn vader vanuit Den Haag hier eind 1947 te werken, als behanger, in de eerste nieuwgebouwde woningen. Na een paar weken ontmoette hij een meisje uit het dorp. Van het een kwam het ander, en ik ben hun oudste zoon.

Het is allemaal ver voor mijn tijd, maar soms moet ik toch even aan deze verschrikkingen denken. Onvoorstelbaar.


Het Papendrecht en de De Hullustraat, Breskens.