Vandaag werd bekend gemaakt dat Robert James "Bobby" Fischer op 64-jarige leeftijd in IJsland is overleden. Hij schaakte allang niet meer, maar hij wordt beschouwd als de grootste schaker van de 20e eeuw. Hij werd op 15-jarige leeftijd Internationaal Grootmeester, destijds een record. Zijn genie als schaakgrootmeester kan niet overschat worden. Begin jaren '70 versloeg hij in de afvalrace naar het wereldkampioenschap een aantal grootmeesters in tweekampen met 6-0. Nooit eerder en ook nooit later meer vertoond. In een sensationele match versloeg hij tenslotte regerend kampioen Boris Spassky met 12 1/2 tegen 8 1/2. Een ongewoon groot verschil op dat niveau. De match zorgde voor een geweldige publiciteit voor het schaken. In Nederland werden elke dag de gespeelde partijen op televisie becommentarieerd. Op school speelde ik de partijen in de pauzes na, met een klasgenoot. Helaas kwam het daarna nooit meer goed met Bobby. Hij ging steeds extremere eisen stellen, en vertoonde steeds sterker paranoide en anti-semitisch gedrag (N.b.: zijn moeder was joods!). In de jaren '90 speelde hij na jaren van afwezigheid een revanche-match met Spassky, die hij met 10 - 5 won. Die match kwam hem (wegens een VS-boycot van Joegoslavië, waar de match werd gehouden) op een arrestatiebevel te staan. Fisher leefde daarna in Hongarije, op de Filipijnen, in Japan (waar hij werd gearresteerd) en op IJsland (dat hem tenslotte politiek asiel verleende).
Iedere serieuze schaakliefhebber hoort het boek My 60 memorable games van Fischer goed te bestuderen. Daarin schittert de briljante grootheid. Over 100 jaar is men de paranoia en narigheid vergeten, maar zullen deze partijen nog nagespeeld worden.
Jan Timman vertelde gisteren een anecdote, die de genialiteit nog eens onderstreept. Timman is een van de grootste eindspelkenners die er rondlopen. In 1990 ontmoette hij Fischer in Brussel. Ze spraken over schaken, natuurlijk. Timman liet Fischer een eindspel stelling zien, waar hij een studie van meer dan een jaar aan had gedaan. Fischer vond het allemaal machtig interessant, en kwam binnen een paar minuten met een verbetering die Timman tot dan was ontgaan.
