De rotonde

Afgelopen vrijdag was het hier in Alkmaar weer Kunst tot de nacht, de opening van het culturele seizoen. voorproefjes, mini-voorstellingen en optredens en tentoonstellingen in theater, filmhuis, bibliotheek, museum, kunstuitleen, archief, muziekschool en op andere plaatsen, onder ander de oude V&D. Leuke dingen gezien, een paar daarvan ga ik zeker kijken als ze dit seizoen voorbij komen.

In de boekhandel was ook wat te doen. HOUSE OF BOOKS – DANCE THE WORDS AWAY! Een optreden van Poetry in Motion, bestaande uit dichter Mark Boog en beeld- en geluidsman John van der Wens, aangevuld met DJ Scurio en als gast NHD columniste Patricia Idsinga. En dat was leuk! Beeld, muziek, geluid en teksten, ter plaatse bij elkaar gedaan.

Mark Boog las verschillende teksten voor, van hemzelf, maar ook van anderen. Ook willekeurige, door het publiek aangereikt. Met beeld en geluid werkte dat wonderwel, vond ik. Een langere tekst was het eerste deel van De rotonde, een 'roman in verzen' over een man die probeert te ontsnappen aan het kantoor, op zoek naar het kruispunt in zijn leven om daar aan de duivel zijn ziel te verkopen.
De verrassing (voor mij, maar volgens mij ook voor Mark Boog) was dat Patricia Idsinga ook kan zingen, al improviserend zong zij bij de voordracht van De rotonde de refreinen:

Hij ziet de weg.
Hij buigt het hoofd.
Het onweert in de verte.

Mark Boog las niet de hele tekst voor, 'als we wilden weten hoe het afloopt konden we het boek kopen'.



Ik had een prima avond, ik kocht het boek, en inmiddels weet ik hoe het afloopt. Dat is overigens niet zo heel spannend, het staat min of meer op de achterflap van het boek. Het spannende is de vorm, het ritme van het gedicht. Dat refrein kon ik overigens niet meer lezen zonder daarbij steeds de zang van Patricia Idsinga erbij te denken.

50 boeken - vraag 36: Lees jij leesgidsen of boeken over boeken zoals de gidsen van Pieter Steinz?

Naar aanleiding van het overlijden van Pieter Steinz werd deze vraag gesteld. Steinz maakte schema's en lijsten, waarin hij verbanden schetste tussen verschillende boeken uit de wereldliteratuur. Ik zag ze wel, in NRC. Die schema's, ik bekeek ze soms. Maar vaak ook niet.
Later bundelde hij ze tot een dik boek, Steinz. Gids voor de wereldliteratuur. Dat boek trekt mij niet. Voor mij is het net zoiets als die boeken die je ook wel ziet: 1000 wijnen die je gedronken moet hebben, 1000 lp's die je gehoord moet hebben, 1000 boeken die je gelezen moet hebben.

Ik parafraseer Karel van het Reve: In plaats van een boek te lezen dat je vertelt dat je Oorlog en Vrede van Tolstoj moet lezen, en waarom, en aan welke boeken het doet denken of juist niet, kun je beter zelf het boek lezen en proberen er over na te denken.

#50boeken (eigenlijk: #50books) wordt dit jaar gedaan door Hendrik-Jan de Wit. Iedere zondag stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, waar dus een overzicht te vinden is van alle reacties op deze vragen.

Kom vanavond met verhalen

Ik had een uitnodiging gekregen om alvast een kijkje te komen nemen bij de tentoonstelling die vanaf vandaag loopt bij het Nationaal Holocaust Museum: Kom vanavond met verhalen.
Het museum bestaat pas een paar maanden, is nog in oprichting zelfs, maar ze zijn gewoon open, en voor wie het nog niet weet: het is schuin tegenover de Hollandsche Schouwburg, op de Plantage Middenlaan in Amsterdam.



Vanaf vandaag dus Kom vanavond met verhalen, een kleine maar indringende tentoonstelling van een aantal voorwerpen van kinderen die in de Holocaust zijn vermoord. Vitrines met een poesiealbum, een medaillon met een fotootje, een tafelvoetbalspel, een dagboek, een werkstuk van de ambachtsschool, enz. Daarbij, voor zover bekend, een foto en een korte levensbeschrijving. Er is ook een lege vitrine. Men wordt uitgenodigd daar (als de bezoeker daarover beschikt) een bewaard voorwerp met een verhaal te plaatsen.
Het is een fysieke, tastbare aanvulling op het digitale joodsmonument.nl, waar van alle 104.000 omgebrachte joden gegevens zijn terug te vinden.


Het voetbalspel van Nico Kroese, gekocht bij Perry in de Kalverstraat. In bewaring gegeven aan een buurjongen. Nico was 11 jaar.

Toen ik 11 was, had ik ook zo'n voetbalspel. Ik heb gisteren een tijdje bij dat voetbalspel staan kijken.

In een andere ruimte is dat Joods Monument op een volledige wand te bekijken. Ook kunnen daar via een iPad (o.a.) namen worden ingevoerd. 'Live' wordt getoond wat de activiteit op de site is. Welke namen worden op het moment bekeken, en waar vandaan.

Al een paar maanden is in het NHM werk van Jeroen Krabbé te zien. De ondergang van Abraham Reiss. Een serie 'staties' over de lijdensweg van zijn grootvader. Eerder was het geëxposeerd in De Fundatie in Zwolle. Aan de hand van familieverhalen, brieven, foto's is deze reeks door Krabbé geschilderd. Als U gaat kijken (nog tot begin oktober), kijk dan eerst de documentaire van Paul Haenen, waarin Krabbé vertelt over zijn grootvader, zijn familie en over de totstandkoming van deze schilderijen. Dan bekijkt U de schilderijen tóch weer anders.


Westerbork 20 juni 1943 (150 x 220 cm)

50 boeken - vraag 34: Welk boek van je heeft de mooiste cover?

Daar vraag je me wat. De mooiste omslag (ik zeg: omslag). Ik koop mijn boeken niet vanwege de omslag, denk ik. Meestal zijn het de gewone handelsedities.
Er zijn wel een paar stijlen die mij meer aanspreken.

Een rustige, zeer herkenbare stijl werd en wordt al jaren gebruikt door Uitgeverij Van Oorschot. Schrijver, titel, logo. Zo heb ik er tientallen. Saai? Nee, zeer herkenbaar.



De Russische Bibliotheek van dezelfde uitgeverij heeft een afwijkende vormgeving. De naam van de schrijver in een sierlijke letter, een tweede tekstkleur. mooie boeken, ik zou ze alle wel in de kast hebben willen staan, vanwege de inhoud, maar ook vanwege het uiterlijk.



De laatste jaren duiken er ook bij Van Oorschot boeken op met plaatjes, foto's en buikbandjes. Het is mal, maar ik moet daar aan wennen.

Je hebt ook schrijvers met een eigen stijl van boekomslagen. Bijvoorbeeld Jan Wolkers. Jarenlang werden zijn boekomslagen ontworpen door Jan Vermeulen. Schrijver en titel (tja, anders weet je niet welk boek het is, hè) op een effen achtergrond, maar vaak heel kleurrijk, speels en afwijkend, en gek genoeg daardoor ook weer herkenbaar. Half oktober lag er altijd zo'n kleurrijke stapel in de boekhandel: de nieuwe Wolkers. Iedereen kent de omslag van Turks fruit.



Jammer is het als er in een reeks een stijlbreuk optreedt. In mijn boekenkast is dat het duidelijkst zichtbaar bij De tandeloze tijd van A.F.Th. van der Heijden. In 1983 verscheen daarvan de proloog, De slag om de Blauwbrug.



Dit ontwerp (scheur- en knipletters) werd ook gebruikt bij deel 1, 2, 4. Deel 3 (dat later verscheen) verscheen in twee uitvoeringen. Het al bekende en een nieuwer ontwerp. daarna zijn weer ander ontwerpen gebruikt. Inmiddels zijn we 33 jaar, meerdere delen en een uitgever verder. In oktober verschijnt het volgende deel in deze geweldige reeks. Kwaadschiks. Voor zover ik het heb bijgehouden gaat het er zo uitzien.



Heel anders weer, vergelijkbaar met het vorige (niet uit de De tandeloze tijd-reeks) boek, De ochtendgave. De inhoud zal weer erg goed zijn.

Ik draai nog even om het antwoord op de boekenvraag heen. Wat ik vreselijk vind en zoveel mogelijk niet aanschaf, zijn filmedities. Het lot van veel goede en minder goede boeken is dat ze verfilmd worden. De basisregel is wat mij betreft sowieso: het boek was beter. Liever dus geen stills uit de film op de omslag.



De mooiste omslag? Ik kies een klein boekje uit de kast. In de jaren 60 ontwierp Karel Beunis veel omslagen voor De Bezige Bij. Ik heb er een paar. Die boeken zijn schilderijtjes. Dit vind ik de mooiste.



In werkelijkheid zijn de kleuren sprekender dan in de jpeg. Een toneeltekst van Gerard (Kornelis van het) Reve. Fraai boekje. Jammer alleen dat het niet echt een goed boekje is. Maar wel mooi.

#50boeken (eigenlijk: #50books) wordt dit jaar gedaan door Hendrik-Jan de Wit. Iedere zondag stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, waar dus een overzicht te vinden is van alle reacties op deze vragen.

Picasso in Holland

Niet dat dat nu wekelijks gebeurt, maar altijd als ik per auto of met de fiets door Schoorldam rijd, denk ik onwillekeurig: Picasso heeft hier ook nog een tijdje gezeten. Ik hoorde dat jaren geleden (ca 1987) eens in een radio-programma over Nescio, het is mij altijd bijgebleven.

En nu was er dan in het Alkmaars museum een kleine tentoonstelling, over die periode. Op de valreep ben ik wezen kijken. Het is een kleine tentoonstelling, beperkt tot het werk dat hier gemaakt is. Picasso bleef een paar weken (in 1905) in Schoorldam, tekende er twee schetsboekjes vol en maakte 3 gouaches en waarschijnlijk een schilderij. Die twee schetsboekjes liggen op de tentoonstelling, alle bladzijden zijn ook nog eens gereproduceerd zodat ze goed bekeken kunnen worden. Ook hangen twee van die drie gouaches (Les trois Hollandaises en La belle Hollandaise) er voor het eerst weer bij elkaar. De derde gouache, Nue avec bonnet Hollandaise, hing er niet. De huidige verblijfplaats daarvan is onbekend. Het schilderij is niet bewaard gebleven.

Ik heb geen verstand van kunst, maar vooral La belle Hollandaise vond ik prachtig van kleur.


La belle Hollandaise

Aanleiding voor deze tentoonstelling was het verkrijgen door het museum in 2015 van een oud caféstoeltje, afkomstig uit café Lands Welvaren in Schoorldam, dat daar naar verluidt speciaal voor Picasso werd neergezet omdat hij (1 meter 63 klein) niet gemakkelijk kon tekenen in de andere aanwezige (grotere) stoelen. Het stoeltje is 'dertien in een dozijn, maar bijzonder door de wereldberoemde gebruiker'.


Het 'Picasso-stoeltje'

Verder was er op de tentoonstelling informatie te zien en te lezen over het verloop van het verblijf in Holland, er was een door Picasso aan Apollinaire gestuurde ansichtkaart uit Alkmaar (W.G.E. Valk, Luxe Broodbakkerij, Alkmaar), er was de enige foto met Picasso in Schoorldam, en er was een documentaire te zien over het verblijf en over de totstandkoming van de tentoonstelling, en ook over het belang voor Picasso zelf van dit verblijf. Leuk, klein maar fijn en op de enig juiste plaats, deze tentoonstelling.


Boek bij de tentoonstelling, afbeelding: Les trois Hollandaises

Tot slot: wat was nou de link tussen Nescio en Picasso, in dat radioprogramma?
Picasso was in Holland op uitnodiging van Tom Schilperoort, correspondent voor NRC en de Telegraaf in Parijs, die daar een bohemien leven leidde. Schilperoort stond bekend als aartslener, maar erfde in 1905 drieduizend gulden, die hij er in korte tijd weer doorheen joeg. Ook anderen (o.a. Picasso, die werd uitgenodigd naar Holland te komen) profiteerden hiervan. Volgens sommigen (maar dat is niet helemaal onomstreden) stond Schilperoort model voor Nescio's uitvreter - Japi.

50 boeken - vraag 33: Takel jij je boeken toe?

Euh... nee. Ik probeer er normaal netjes mee om te gaan, net als met de cd-speler en de koffie-snelfilter, twee andere gebruiksvoorwerpen. De boeken die ik lees zijn voor het overgrote deel niet bijzonder of bibliofiel, maar gewone handelsuitgaven. Toch gewoon netjes mee omgaan. Natuurlijk ontstaan er gebruikssporen, maar ernstige vlekken, scheuren of vouwen probeer ik te vermijden. Ik ben niet als Frits Bolkestein, die een gelezen bladzijde uit het boek waarin hij bezig is scheurt.
Bij gebonden boeken gaat bij mij de stofomslag er tijdens het lezen af, dan blijft die netjes.
Ik vind het nog altijd jammer als tijdens het lezen een knak in de boekrug ontstaat. Een klein pijnscheutje geeft dat steeds, toch.
Ik ken mensen, die knakken een boek opzettelijk open en strijken het nog even verder plat met de hand, in het midden, voor ze beginnen met lezen. Dezulken leen ik geen boek, ik geef het dan liever. Niet eten, snoepen of drinken tijdens het lezen. Boek gewoon even wegleggen.

Natuurlijk gaat het bij mij ook wel eens mis. Koffie drinken tijdens het lezen. Tóch! Tja.

#50boeken (eigenlijk: #50books) wordt dit jaar gedaan door Hendrik-Jan de Wit. Iedere zondag stelt hij een vraag met betrekking tot boeken. De blogs die we daarover schrijven verzamelt hij op zijn weblog, waar dus een overzicht te vinden is van alle reacties op deze vragen.

Paul McCartney: The Life

Van Philip Norman las ik eerder Shout! The Beatles in Their Generation (1981), en John Lennon: The Life (2008). Het eerste was zeer lezenswaardig, maar ernstig bevooroordeeld jegens Paul, die dan ook woest was, en het tweede vond ik niet echt bezield geschreven en met teveel focus op Beatles, te weinig aandacht voor de zeker ook interessante solo-periode (1970 - 1980) van John.

En nu is er dan Paul McCartney: The Life. Om te beginnen is het opmerkelijk dat dit boek er kon komen. Zoals gezegd: Paul was woedend over Shout! Het daar ver/ge-tekende beeld van Paul werd deels gecorrigeerd in het Lennon-boek. Van interviews kon zeker geen sprake zijn, maar wel werd een aantal vragen voor dát boek, waarop alleen Paul het antwoord kon geven, per mail beantwoord. Overigens was over het Lennon-boek Yoko Ono weer niet te spreken, waarschijnlijk omdat het niet allemaal Hosanna! was.
Ook voor het McCartney-boek wilde Paul niet geïnterviewd worden, maar per mail kwam er wel een tacit approval, not authorised, not discouraged either.

Eerst maar eens wat getalletjes.
Opvallend is dat John Lennon: The Life en Paul McCartney: The Life precies even dik zijn. 853 genummerde bladzijden, inclusief titelpagina, inhoudsopgave en dergelijke 864 bladzijden 'bruto', d.w.z. 27 katernen van 32 bladzijden. Dat is geen toeval, denk ik, de schrijver wil zeggen: John en Paul zijn precies even belangrijk. Het probleem is dan wel dat de beschreven levens zeer verschillend zijn. John werd niet ouder dan 40, Paul was bij de publicatie bijna 74.

Ik heb het boek met plezier gelezen. Het boek rekent terecht en definitief af met de notie dat Lennon de experimentelere, interessantere Beatle was. Eerherstel voor McCartney. Ik vind het boek beter dan het Lennon-boek. Ik heb ook dit keer toch weer dingen gelezen die ik nog niet wist. Bijvoorbeeld de klassieke compositie Stately Horn. Niet eerder van gehoord. (Nog) niet uitgebracht, en ook nergens te vinden op internet. Wel uitgevoerd.

Maar doordat de carrière inmiddels zo lang en veelzijdig is, worden veel zaken slechts aangestipt, of niet genoemd. Ik had daarom liever een biografie gelezen waarin iets van een visie op het werk 'in samenhang' wordt gegeven. Dan maar minder feiten, en meer inzicht. Verder is er veel te veel aandacht voor de vreselijke Heather Mills, en ik telde minstens 6 onnauwkeurigheden of fouten. Het is ook nooit goed.

Geen geknies, het is gewoon een goed, lezenswaardig boek, over het leven, de muziek, de Beatle, de Wingsman, soloartiest, pop-, rock-, experimenteel en jazz-musicus, klassiek componist, dichter, schilder, multimiljonair, filantroop, familieman Paul McCartney.

Als je een boek van 853 bladzijden over Paul McCartney wil lezen, is dit het boek.